ستون فقرات، محور اصلی پایداری بدن و محافظ نخاع، یکی از حیاتیترین ساختارهای آناتومیکی انسان است. سلامت این ناحیه بهطور مستقیم بر عملکرد سیستم عصبی، توان حرکتی، و کیفیت زندگی تأثیر میگذارد. اما در کنار این اهمیت، ستون فقرات بسیار آسیبپذیر نیز هست.
با افزایش سن، فشارهای مکانیکی، سبک زندگی نادرست یا عوامل ژنتیکی، طیف وسیعی از دردها، سندرمها و اختلالات عصبی ممکن است این ناحیه را درگیر کنند. مشکلاتی نظیر سیاتیک، فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی، رادیکولوپاتی و نوروپاتی محیطی تنها بخشی از اختلالاتی هستند که میتوانند زندگی روزمره فرد را مختل کرده و حتی منجر به ناتوانیهای جدی شوند.
در این مجموعه، به بررسی جامع و علمی اختلالات عصبی مرتبط با ستون فقرات پرداختهایم تا راهنمایی مفید برای بیماران، درمانگران و علاقهمندان به سلامت باشد.
۱. سیاتیک (Sciatica)
چی هست؟ فشار روی عصب سیاتیک (بلندترین عصب بدن) معمولاً ناشی از فتق دیسک یا تنگی کانال نخاعی
علائم: درد تیرکشنده از کمر به باسن، ران و ساق پا / گزگز، بیحسی، ضعف عضله پا
درمانها: دارو، فیزیوتراپی، لیزر درمانی، تزریق اپیدورال، جراحی در موارد شدید
۲. تنگی کانال نخاعی (Spinal Stenosis)
باریک شدن فضای اطراف نخاع و ریشههای عصبی
شایع در: افراد بالای ۵۰ سال
علائم: درد و بیحسی در پاها هنگام ایستادن یا راه رفتن، ضعف عضلانی
درمانها: ورزش، فیزیوتراپی، لیزر درمانی، گاهی جراحی
۳. رادیکولوپاتی (Radiculopathy)
چی هست؟ التهاب یا فشردگی ریشه عصب نخاعی (مثلاً عصب گردنی یا کمری)
علائم: درد در ناحیه گردن یا کمر که به بازو یا پا انتشار پیدا میکند، بیحسی، گزگز یا ضعف
درمانها: دارو، فیزیوتراپی، لیزر درمانی، گاهی تزریق یا جراحی
۴. نوروپاتی محیطی (Peripheral Neuropathy)
چی هست؟ آسیب اعصاب محیطی، معمولاً در پاها و دستها
علتها: دیابت، کمبود ویتامین B12، سموم، عفونتها
علائم: بیحسی، سوزنسوزن شدن، سوزش، درد تیرکشنده
درمانها: کنترل بیماری زمینهای، داروهای اعصاب، لیزر درمانی برای بهبود گردش خون و ترمیم عصب
۵. میلوپاتی (Myelopathy)
چی هست؟ آسیب یا فشردگی نخاع (نه فقط ریشههای عصبی)
علائم: اختلال در راه رفتن، ضعف دست و پا، بیحسی، بیاختیاری
دلایل: تنگی کانال نخاعی، آرتروز، تومورها
درمانها: بستگی به شدت دارد؛ در موارد پیشرفته نیاز به جراحی
۶. سندروم درد مزمن عصبی (Chronic Neuropathic Pain)
چی هست؟ درد مداوم ناشی از آسیب یا تحریک عصبی، حتی وقتی منبع فیزیکی برطرف شده
علائم: درد سوزشی، برقی، غیرقابلتحمل
مثالها: درد پس از جراحی ستون فقرات، درد پس از زونا
درمانها: داروهای ضددرد عصبی، تحریک عصبی (TENS)، لیزر کمتوان
۷. سندروم دماسب (Cauda Equina Syndrome)
چی هست؟ فشردگی اورژانسی مجموعهای از اعصاب در انتهای ستون فقرات (دماسب)
علائم هشدار: بیاختیاری ادرار/مدفوع، بیحسی در اطراف لگن، درد شدید
نقش لیزر درمانی در این اختلالات:
•کاهش التهاب اعصاب
•بهبود گردش خون موضعی
•کمک به بازسازی عصب آسیبدیده
•کاهش درد بدون داروهای سنگین
•بهخصوص مفید در سیاتیک، رادیکولوپاتی، نوروپاتی دیابتی و درد مزمن