درد سیاتیک و روش های مختلف درمان

سیاتیک (Sciatica) چیست؟

عصب سیاتیک  از جمله بزرگترین و طولانی ترین عصب‌ها در بین اعصاب  بدن می باشد  که در عین حال درگیری ان  می‌تواند برای بیمار بسیار درد سرساز هم باشد.

عصب سیاتیك که از ناحیه تحتانی ستون مهره‌ها و از مجاورت دیسک های پایینی کمر منشا گرفته و به سمت استخوان لگن و باسن امتداد می یابد و سپس از پشت ران وارد ساق پا می شود. 

عصب سیاتیک  وقتی درگیر می شود ممکن است هر نقطه‌ای از عصب درد را نشان دهد در شرایطی که بقیه قسمت‌ها فاقد درد باشد. با توجه به اینکه عصب سیاتیک در پشت ساق پا به دو شاخه تقسیم می شود، یکی از پشت ساق پا به کف پا می‌رود و دیگری از کناره خارجی ساق و روی مچ پا می‌گذرد ، بنابراین ممکن است فردی دارای درد تنها در قسمت خارجی ساق پا و بدون کمر درد باشد اما علت، درد سیاتیکی است.

 

 

درد سیاتیک چیست؟

بیماری سیاتیک به صورت کلاسیک به دردی گفته می‌شود که در قسمت تحتانی کمر یا باسن ایجاد می شود و در پا انتشار می یابد و با سوزن سوزن شدن پا و ضعف پا همراه است. علائم سیاتیک ممکن است دارای طیفی از علایم از کمردرد تا ضعف پاها باشد.

درد سیاتیک ممکن است به علت فشار دیسک کمر روی منشا این عصب از نخاع ایجاد شود و یا ناشی از تحریک مهره های جابجا شده در کمر باشد یا حتی اسپاسم (گرفتگی) یک عضله در کف لگن به نام عضله پریفورمیس (Priformis) می تواند موجب تحریک عصب سیاتیک شود.

در تصویر زیر عضله پیریفورمیس و عصب سیاتیک نشان داده شده اند:

 

 

ما امروزه با بیمارانی برخورد می کنیم که مثلا با درد زانو مراجعه می کنند و قصد تعویض مفصل را دارند درحالی که علت اصلی مشکل آنها یک درد نامعمول سیاتیک می باشد و وقتی بیمار درمان دقیق و پیشرفته سیاتیک را دریافت می کند کلا تعویض مفصل را فراموش می کند. و با درمان غیرجراحی سیاتیک درد بیمار درمان می شود.

این درد در مردان بیشتر شیوع دارد گرچه در زنان و خصوصا بعد از بارداری هم کم دیده نمی شود. این درد معمولا در افراد با سن و سال بین  30 تا 50 سال شایع تر است اما امروزه و با شیوع زندگی پشت میز نشینی و بر عکس گاهی حرکات غلط در باشگاه های ورزشی این بیماری را در هر سنی حتی نوجوانان می بینیم. بسیاری از بیماران سیاتیک صرفا به عنوان یک درد انتشاری از لگن به پشت ران و ساق پا می دانند در حالیکه ممکن است درد به صورت کلاسیک نباشد و مثلا بیمار گاهی فقط در یک قسمت از مسیر عصب سیاتیک یا حتی فقط انگشت پا درد را احساس کند.

امروزه در کلینیک فوق تخصصی دردشناسی پروفوسور مومن زاده به وفور با بیمارانی روبرو هستیم که درد کف پا و داغی یا سردی کف پا دارند و پس از تعویض کفش و کفی هنوز درهای آن ها تسکین نیافته و با بررسی دقیق به درگیری عصب سیاتیک که عامل این درد است پی می بریم.

 

 علت درد سیاتیک و ارتباط آن با دیسک کمر

علت ایجاد درد سیاتیك به دلیل ایجاد فشار به عصب سیاتیک و یا وارد آمدن ضربه به ناحیه کمر می باشد. در حقیقت سیاتیک نشانه ای از مشکلی دیگر است که در ناحیه آسیب دیده ایجاد شده است. در حقیقت بیرون زدگی دیسک بین مهره ای باعث وارد شدن فشار روی عصب می شود.

بیرون زدگی دیک بین مهره ای و فشار وارد کردن به ریشه اعصاب خارج شده از نخاع که در ادامع عصب سیاتیک را می سازند:

 

 

درد عصب سیاتیک هنگامی ایجاد می شود که فشار روی عصب سیاتیک وارد شود. یکی از رایجترین دلایل درگیری عصب سیاتیک و درد آن اختلالات دیسکی مانند بیرون زدگی یا لغزندگی دیسک کمر می باشد دیسک کمر زمانی ایجاد می شود که مواد داخل دیسک براثر فشار های که در طول زمان به صورت تدریجی و یا به صورت ناگهانی به دیسک وارد می شود  دیسک را پاره و یا حتی بدون پارگی به سمت بیرون از ستون فقرات حرکت دهند و دیسک به عصب سیاتیک فشار وارد کند.

البته هرچند شایعترین علت گرفتگی عصب سیاتیک دیسک کمرزمی باشد ولی گرفتگی ماهیچه های لگنی و خصوصا عضله پریفورمیس هم  می تواند با فشار بر روی عصب سیاتیک باعث بروز علایم سیاتیک شود (سندروم پریفورمیس). سایر علل درد سیاتیک که شیوع کمتری دارند عبارتند از عفونت، تومورهای ستون فقرات یا حتی تومور عصب سیاتیک.

هر عاملی که موجب کشیدگی و فشار بر روی شکم شود می تواند موجب استعداد ابتلا و درگیری بیشتر سیاتیک شود از جمله درد عصب سیاتیک در بارداری و چاقی. بنابراین هرچند چاقی شکمی و دردسیاتیک با هم بدون ارتباط نمی باشند اما این واژه که بیماران تصور می کنند تنها به علت چاق شدن دچار درد سیاتیک شده اند اشتباه می باشد.

 

علائم

در برخی افراد دردهای سیاتیک ممکن است همانند سوزن سوزن شدن همراه با درد مبهم در ناحیه باسن باشد. در افراد دیگر نیز درد ممکن است شدت درد به حدی باشد که فرد توان حرکت نداشته باشد.

معمولا درد سیاتیک یک طرفه بوده و تنها در یک سمت باسن احساس شود. در برخی دیگر از افراد نیز ممکن است احساس درد شدیدی در ناحیه ای از پا و یا لگن احساس شود و بی حسی در ناحیه ای دیگر از پا احساس شود.

درد پا ممکن است در ناحیه ساق پا و یا کف پا حس شود. در این حالت پای دردناک ممکن است با ضعف نیز همراه باشد. درد سیاتیک افزایش یابنده و تدریجی است.

فشار روی اعصاب سیاتیک موجب درد  آزار دهنده معمولاً در پهلو ها می شود که تا ران و ساق پا و حتی کف پا  کشیده می شود . درگیری  عصب سیاتیک غالباً با ضعف و بی حسی و خواب رفتگی  همراه است . تحریک دیسک کمر و التهاب مفصل کمر و مهره ها می تواند موجب التهاب عصب سیاتیک شوند.

اختلال عصب سیاتیك ممکن است دردهای شدیدی ایجاد کند که  از ناحیه کمرشروع می شود و به پایین  و به سمت ساق پا تیر می کشد. درد ها دارای یک طیف می باشد و از دردهای گاهگاهی یا احساس یک بی حسی و یا کرختی در پاها  دردهای شدید ناتوان کننده ای که اجازه راه رفتن را از فرد می گیرد متفاوت باشد.

از طرفی درد سیاتیک می تواند به تدریج یا ناگهانی ایجاد بشود. درد سیاتیك شبیه به گرفتگی و سنگینی در پاها هم توصیف می شود و اغلب می تواند با سوزش و مورمور  همراه باشد و یا حتی ضعف را در پی داشته باشد.

یکی از مواردی که  درد عصب سیاتیک را از دردهای دیگر در ناحیه کمر متمایز می سازد این است که بسیاری از موارد دردهای سیاتیکی به زیر زانو انتشار دارد . درد سیاتیک که در اثر درگیری دیسک کمر  ممکن است با انجام بعضی  فعالیت ها مانند  عطسه، سرفه،  و راه رفتن شدیدتر بشود.

درد و علائم درد سیاتیک اغلب  درمراحل اولیه بیشتر است چون در این مرحله التهاب و فشارعصب سیاتیک بیشتر می باشد.  این درد ها اغلب بعد از شروع درد عصب سیاتیک  به صورت خود به خودی کاهش می یابند. زمان  تقریبی بهبودی بین۴ تا ۸ هفته است.

چنانچه فشار بر روی عصب سیاتیک در ناحیه کمر زیاد  باشد ضعف شدیدی در ساق پا که حتی در اثر عدم توجه می تواند به لاغری عضلات پاها منجر شود، این علایم به نوعی اورژانس پزشکی محسوب می شوند و در این موارد است که نیاز به جراحی می باشد.

تشخیص

 بعد از معاینه بالینی مهمترین راه تشخیص الکترومیوگرافی است. در این تست پاسخ عضله به تحریکات عصب بررسی می شود. در صورتی که شک به درگیری عصب سیاتیک به خاطر دیسک کمر باشد انجام  MRIکمک کننده خواهد بود.

درمان

 بسیار مهم است که درمان سیاتیک از ابتدا توسط یک متخصص دردشناسی انجام شود چون طولانی شدن و درمان ناقص آن درد را بسیار شدید، طولانی و برگشت پذیر می کند.

استراحت مطلق 3 روزه , البته دوره استراحت نباید خیلی  طولانی شود زیرا  استراحت مطلق  مانع  از ریکاوری و بر گشت  سریع بیمار به زندگی روزمره می شود و درد  ممکن است روند درمان دیسک کمر و سیاتیک را هم به تاخیر بیاندازد. ولی با این حال افراد مبتلا به سیاتیک باید  برای یک دوره طولانی از انجام فعالیت های شدید و سنگین ویا طولانی  خودداری کنند و فقط

سیاتیک درمان های بسیار متنوعی دارد ولی استفاده از درمان صحیح توسط پزشک متخصص از مزمن شدن و غیر قابل درمان شدن ان جلوگیری می کند. درمان های اولیه هر چه باشد هدف اول کاهش التهاب و کاهش درد است درمان ها و مسکن هایی که برای کاهش درد سیاتیک استفاده می توان استفاده کرد شامل موارد زیرمی شود:

 درمان دارویی

مصرف داروهای تسکین دهنده  مانند استامینوفن  و داروهای ضدالتهاب بدون استروئید می تواند به درمان کمک کند ولی مصرف درست این داروها با دوز ضد التهابی که توسط پزشک متخصص تجویز  وتعیین می شود علاوه بر اثر تسکینی اثرات ضد التهابی و درمانی دارد.

 گرفتگی ماهچه ها در درد سیاتیک هم به عنوان علت و هم معلول مطرح شده است  و مصرف  داروهای شل کننده عضلات  می تواند مفید باشد زمانیکه درد خیلی  شدید باشد حتی  تجویز داروهای مخدر مانند مورفین لازم می شود.

 داروهای دیگری که ممکن است مصرف شود شامل مصرف داروهای ضدافسردگی درمیزان دوز پایین ویا دراوهای ضد تشنج می باشد که باعث کاهش تحریک عصب ها می شوند هستند.

 اوزون درمانی

 

 

امروزه و با پیشرفت علم پزشکی یکی از نوین ترین درمان ها برای درمان غیر جراحی سیاتیک تحت عنوان ازن درمانی سیاتیک رایج شده است. در این روش ابتدا به ریشه عصب درگیر به صورت دقیق تشخیص داده می شود و سپس از تزریق گاز ازن در محل های منشا و عامل درد استفاده می شود. تزریق گاز ازن یا اوزون تراپی، سبب کاهش التهاب در عصب سیاتیک و آزاد سازی آن می شود و بیماران در طی سه تا پنج جلسه درمان ازن می توانند بهبودی فوق العاده ای را تجربه کنند.

 

بلاک عصب

بلاک عصب به تزریق مواد بی حسی به عصب گفته می شود تا پیام های عصبی از جمله پیام درد از عصب عبور نکنند. در کلینیک فوق تخصصی پروفوسور مومن زاده این تزریق با کمک دستگاه سونوگرافی انجام می شود. استفاده از دستگاه سونوگرافی باعث دید دقیق پزشک به ساختار های داخلی محل تزریق می شود و باعث کاهش عوارض جانبی و تاثیر قوی تر بلاک می شود.

 

فیزیوتراپی و لیزردرمانی

 

 

درمان های فیزیوتراپی مانند درمان های دستی ستون فقرات و مانیپولاسیون ، به کار بردن متناوب یخ و گرما و لیزر درمانی کمر ,  اموزش تمرینات تخصصی برای درمان درد عصب سیاتیک اشاره کرد. درمان دستی ستون فقرات ممکن است به ازاد سازی عصب سیاتیک و کاهش معجزه آسای درد سیاتیک منجر شود. بهترین درمان سیاتیک از بین مدالیتی های فیزیوتراپی لیزر پرتوان می باشد. در این روش با بخار کردن مقداری از مایع داخل دیسک توسط لیزر از حجم دیسک کاسته می شود و دیگر روی ریشه عصب فشاری وارد نمی کند.

 

درمان سیاتیک با رادیوفرکوانسی و تکارتراپی

رادیو فرکوانسی کمک می کند که چسیندگی ها که در عمق قرار دارد باز شود. تقریبا هیچ دستگاهی نمی تواند  مانند رادیوفرکوانسی از روی پوست  و بدون اینکه برای بیمار دردی ایجاد کند چسبندگی ها را باز کند.

 

 

مقالات مرتبط
جدیدترین مـقالات آموزشی
ساعات پذیرش بیمار
شنبه تا چهار شنبه: 3 تا 6 عصر
سه شنبه : 9 تا 12 صبح , 3 تا 6 عصر
تلفن: 88460605-021  ,  88449335-021
تلفن همراه: 09198172104
بالا